Website Trường THPT Bình Sơn - Sông Lô - Vĩnh Phúc

Nề nếp nghiêm, chất lượng thực, hiệu quả cao!
Hội thảo dạy-học Văn(tiếp) In
Viết bởi Lê Tùng Thanh   
Thứ hai, 11 Tháng 2 2013 17:53

VẤN ĐỀ DẠY- HỌC VĂN, THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP                                                   

                    Nguyễn Thị Hải Âu

                                                     Giáo viên Ngữ văn-Trường THPT Bình Sơn 

1. Thực trạng dạy – học văn trong trường THPT hiện nay:

a) Thực trạng dạy văn hiện nay:

          Xu hướng của học sinh trong thời đại mở cửa là thường chọn những môn học của Khoa học tự nhiên, số lượng học sinh học theo khối A, B hay D ngày càng nhiều. Có những trường THPT không có lớp dành cho khối C khi sắp xếp theo đăng kí của học sinh. Vậy vấn đề trên xuất phát từ đâu, trước tiên, cần tìm hiểu việc DẠY của giáo viên Ngữ văn hiện nay như thế nào?

          Nhìn vào thực tế các trường THPT , việc giảng dạy hiện nay ở bộ môn Ngữ văn còn nhiều vấn đề cần phải chú ý và xem xét:

          - Trước tiên, có thể khẳng định bộ môn Văn là một bộ môn khó dạy, đòi hỏi người dạy không chỉ có kiến thức chuyên môn vững vàng mà hơn thế còn cần phải có  năng khiếu, năng lực sư phạm, có kĩ năng truyền đạt để giờ văn không trở nên nhàm chán mà trái lại hấp dẫn và lôi cuốn được học sinh. Chính điều đó cũng đã đặt ra thử thách khá lớn cho những giáo viên dạy văn. Và thực tế thì tình hình dạy văn hiện nay ra sao? Có thể thấy, không phải ai cũng có thể tạo ra một giờ văn thực sự lôi cuốn, ngược lại có rất nhiều giáo viên dạy với một giờ học trầm buồn, học sinh mệt mỏi và không hứng thú, không phát huy được tính tích cực của học sinh. Chưa biết cách tạo một giờ Văn lôi cuốn và dễ hiểu có lẽ là nhược điểm lớn nhất của giáo viên văn hiện nay.

          - Nhiều giáo viên khi giảng dạy và nhận thấy lớp học trầm, không sôi nổi, nhưng vẫn không khắc phục, tạo ra tình trạng uể oải kéo dài và dần dần hình thành tâm lí chán học ở học sinh.

          - Giáo viên Văn thường chưa tạo được sự yêu quý môn học cho học sinh, chưa tạo được niềm tin cho các em. Hơn nữa, hiện nay giáo viên vẫn duy trì lối dạy học truyền thống. Khác với các giờ giảng của các môn học khác, giờ giảng văn là giờ học đem đến cho học sinh những xúc cảm, rung động về một tác phẩm văn chương. Vì vậy, việc giảng dạy môn Văn có những đặc trưng riêng biệt. Nhưng hiện nay, phần lớn giáo viên vẫn truyền thụ tri thức cho học sinh theo quan hệ một chiều.

            - Có nhiều giáo viên hiện nay cho rằng mình quá hơn hẳn học sinh về kiến thức môn Văn, nên trong khi dạy Văn, nhiều giáo viên cứ việc “áp đặt” những kiến thức và sự cảm thụ văn chương của mình cho học sinh chép vào vở, trong tiết kiểm tra Văn, học sinh cứ việc chép nguyên xi lời của thầy giảng vào bài kiểm tra. Thầy cô chấm Văn và cho học sinh điểm khá, giỏi… Đó là mình chấm văn mình chứ không phải chấm văn học trò, vì học trò lúc đó chỉ đóng vai trò là những chiếc máy sao chép lại mà thôi.

          - Nhiều giáo viên ép buộc học sinh học thuộc lòng từng chi tiết trong bài dạy của mình, chính điều đó đã gây nhàm chán và không tạo được hứng thú cũng như sức sáng tạo cho học sinh.

          - Tuy nhiên bên cạnh đó vẫn có rất nhiều giáo viên cố gắng nỗ lực trong việc đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tính tích cực và sáng tạo của học sinh, nhưng chưa thực sự đạt hiệu quả cao.

b) Thực trạng việc học môn Ngữ văn trong trường phổ thông:

          Hiện nay, học Văn đang là vấn đề khá nóng trong các chương trình bàn luận về thực trạng các bộ môn học trong trường phổ thông. Nhìn vào thực tế, thấy rất rõ, hiện nay học sinh đang dần không thích bộ môn này, học với một tâm lí ép buộc hoặc học cho có, học cho xong miễn cưỡng.

          Học cấp III là giai đoạn học sinh đã chọn khối học và thi cho mình, với xu hướng hầu hết chọn các khối Khoa học tự nhiên, nên một lẽ dễ hiểu là học sinh dần không chú trọng vào học văn. Nhiều học sinh có tâm lí coi thường bộ môn này. Trong các giờ học Văn, học sinh thường uể oải nặng nề, không hứng thú. Tình trạng buồn ngủ ở học sinh khi học Văn có lẽ không còn là vấn đề lạ lẫm. Thay bằng việc đọc văn bản, đọc tác phẩm, học sinh hiện nay thường tìm đến những sách kiếm hiệp, truyện tranh, báo chí học trò… nhằm mục đích giải trí. Hơn nữa, lượng học sinh chủ động chăm chỉ với môn học này ngày càng ít đi.

          Trong các giờ Văn, thường thấy tình trạng học sinh không học bài cũ, không thuộc văn bản, không phân tích được vấn đề giáo viên kiểm tra. Đặc biệt, trong các giờ kiểm tra viết, học sinh thường lạm dụng sách để học tốt, các loại sách văn mẫu…tràn lan. Hiện tượng cóp chép từ trong sách văn mẫu đã hình thành ở học sinh thói lười tư duy và dần sinh ra thụ động, phụ thuộc, từ đó ngày càng chán nản với môn học này.

c) Nguyên nhân của những thực trạng trên:

          - Một số giáo viên chưa nhận thức được tầm quan trọng của cách dạy mới, phát huy tính tích cực của học sinh, cũng có những giáo viên chưa được tập huấn kĩ càng về việc đổi mới hoặc thấy việc đổi mới trong giảng dạy bộ môn Văn là không cần thiết.

          - Giáo viên chưa thực sự chịu khó học hỏi và tìm tòi những cách giảng dạy mới có hiệu quả, vẫn duy trì lối dạy truyền thống.

          - Cơ sở vật chất phục vụ học tập còn hạn chế, nhất là các phương tiện máy hỗ trợ giảng dạy và các hình ảnh trực quan còn thiếu rất nhiều.

          - Nội dung sách giáo khoa hiện nay cũng còn nhiều bất cập, gây khó khăn cho giáo viên trong việc soạn giảng và liên kết các bài học.

          - Việc ra đề thi còn  hạn chế và bất cập.

          - Về phía học sinh, chưa nhận thức rõ tầm quan trọng của môn học này và hơn nữa không chọn môn Văn trong khối thi, điều này cũng ảnh hưởng khá lớn đến việc hứng thú với môn học. Hơn nữa, tâm lí thụ động, lười học đã khiến học sinh càng ngày càng xa rời với môn học đầy tính giáo dục và nhân văn này.

2. Đề xuất phương pháp đổi mới dạy học môn Ngữ văn

          - Khoảng một thập niên trở lại đây, việc đổi mới cách dạy học văn đã được tiến hành rộng khắp trong cả nước. Vai trò và mối quan hệ giữa người dạy và người học đã khác trước. Sự chủ động, tích cực của học sinh trong giờ học được đề cao. Các phương tiện dạy học phong phú hơn. Tuy nhiên, hiệu quả chưa thực sự cao.

          - Trong bài báo đăng trên Văn nghệ số 10, 7 - 3 - 2009, GS Trần Đình Sử nêu thẳng vấn đề: muốn đổi mới căn bản phương pháp dạy học văn, không có con đường nào khác là phải trở về với văn bản văn học. Tư tưởng ấy được hình thành từ nhận thức của ông về thực trạng dạy học văn trong nhà trường bấy lâu nay: ấy là kiểu dạy học lấy thế bản thay cho văn bản. Thế bản mà Trần Đình Sử nói đến ở đây gồm bài soạn của thầy và các tài liệu tham khảo đủ loại, đủ kiểu, chất lượng rất khác nhau, đầy rẫy trên thị trường sách hiện nay. Theo GS Trần Đình Sử, chính sự lệ thuộc quá mức của học sinh vào các thế bản đã đẩy các em vào tình trạng thụ động, luôn luôn chờ đợi những kết quả mà người khác cảm nghĩ hộ, mất khả năng tự mình thâm nhập vào thế giới nghệ thuật của tác phẩm văn chương để nói lên những cảm nhận, những rung động của chính bộ óc, con tim của mình bằng chính lời lẽ của mình. Mọi sự bất ổn của tình trạng dạy học văn bấy lâu nay có nguồn gốc từ đó.

          - Theo tôi, yếu tố đầu tiên giáo viên giảng dạy môn Ngữ văn cần phải làm, đó là linh hoạt hơn trong các giờ giảng, học hỏi tìm tòi để có cách dạy lôi cuốn học sinh. Giáo viên phải tạo được không khí giờ học sôi nổi để học sinh không chỉ được bồi dưỡng cảm xúc mà còn có hứng thú khi tiếp cận một vấn đề văn học. Giáo viên luôn phải rút ra kinh nghiệm sau mỗi bài giảng, chau chuốt giọng giảng cho phù hợp với từng bài dạy, tránh tình trạng giảng tràn lan, đều đều và không có điểm nhấn.

          - Giáo viên cần có kiến thức văn học vững vàng, giảng dạy rành mạch dễ hiểu, bất cứ dạy phần nào cũng phải có lối truyền đạt phù hợp với tư duy của học sinh. Giáo viên phải tạo điều kiện cho học sinh được thể hiện kiến thức, bộc lộ những suy nghĩ của mình trong mỗi tiết học trước một vấn đề nào đó liên quan đến bài học.

          - Trong mỗi bài học, giáo viên cần tích cực liên hệ thực tế, mở rộng vấn đề. Hơn nữa, để tạo hứng thú cho học sinh có thể sử dụng linh hoạt các phương tiện dạy học, như các hình ảnh trực quan, các phim ảnh có liên quan.

          - Hàng tháng, giáo viên có thể tổ chức các buổi ngoại khóa văn học cho học sinh, các giờ ngoại khóa với các hoạt động như đóng kịch, ca hát, chơi trò chơi theo những chủ đề của văn học cũng là cách khá hữu hiệu trong việc kích thích hứng thú học cho học sinh.

          - Về phía học sinh, cần tự tạo hứng thú cho mình bằng cách chịu khó đọc văn bản, tìm tòi những kiến thức mở rộng, dám bộc lộ những suy nghĩ của mình trước các vấn đề của bài học. Tránh kiểu tiếp thu thụ động, tránh kiểu học thuộc lòng như cháo chảy dễ gây nhàm chán. Không nên phụ thuộc quá nhiều vào các loại sách văn mẫu, sách hỗ trợ kiến thức mà phải tự tìm và hiểu vấn đề.

3. Đề xuất phương pháp đổi mới kiểm tra đánh giá:

          - Trước đây, việc kiểm tra đánh giá trong bộ môn Ngữ văn về cơ bản vẫn là hình thức, mang tính chất chiếu lệ, giáo viên chưa thực sự chú trọng việc kiểm tra đánh giá. Hiện nay, vấn đề kiểm tra đánh giá được quan tâm hơn, có nhiều thay đổi trong hướng ra đề thi nhưng thực chất hiệu quả chưa cao.

          - Thông thường, khi kiểm tra đánh giá thường có 2 hình thức sau đây:

            + Kiểm tra miệng: giáo viên kiểm tra trực tiếp bằng việc hỏi và học sinh trả lời, nhằm củng cố lại những kiến thức đã học ở 1 hoặc vài bài trước, và khắc phục tình trạng quên kiến thức của học sinh.

            + Kiểm tra viết: gồm có kiểm tra hệ số 1 (15 phút) và hệ số 2 (1 tiết, học kì). Dạng kiểm tra này nhằm củng cố kiến thức học sinh ở mức độ sâu hơn, yêu cầu vận dụng cao hơn.

          - Xin đề xuất một số giải pháp sau:

            + Đặt câu hỏi trong đề thi bài thi không nên quá khó, hoặc quá thách đố học sinh. Nội dung câu hỏi cần bám sát nội dung chương trình học, bám sát chuẩn kiến thức kĩ năng, tuân theo cấu trúc đề thường gặp trong các kì thi.

            + Đề bài cần phù hợp với từng đối tượng học sinh, với học sinh yếu, trung bình ra mức đề đơn giản hơn, còn với học sinh khá giỏi đề bài cần yêu cầu vận dụng cao hơn để học sinh có thể phát huy khả năng của mình.

             + Giáo viên cần thay đổi quan niệm trong kiểm tra đánh giá, những câu hỏi hay bài tập mang tính tái hiện kiến thức nên thay vào những câu hỏi, bài tập nhằm kích thích tư duy, sáng tạo, vận dụng kĩ năng để thực hiện. Đề kiểm tra phải bám sát chuẩn kiến thức, kĩ năng, phải thể hiện ba mức độ: nhận biết, thông hiểu, vận dụng. Đề kiểm tra cần mang tính phân hoá học sinh, phải vừa sức với học sinh, cần bám sát chương trình, nội dung học tập và sách giáo khoa.

            + Với các đề kiểm tra hệ số 1, cần đưa ra các câu hỏi nhỏ nhằm tái hiện và khái quát kiến thức, học sinh không cần viết dài dòng, chỉ cần đảm bảo đủ kiến thức,

            + Với các đề kiểm tra hệ số 2, giáo viên cần làm đề có ít nhất 2 câu hỏi, câu thứ nhất là câu hỏi thông hiểu về một vấn đề nhỏ trong các bài đã học, câu thứ 2 là câu hỏi vận dụng (thường là vận dụng cao) để học sinh nâng cao và củng cố kiến thức, hoàn thiện dần cách phân tích trong làm văn.

          Tóm lại, việc đổi mới kiểm tra đánh giá giúp người giáo viên nhận biết rõ trình độ học tập của HS để điều chỉnh phương pháp dạy học và cách thức kiểm tra đánh giá. Ở từng phân môn Văn - tiếng Việt -  làm văn, giáo viên có thể linh động kết hợp với các biện pháp giảng - phát vấn, thảo luận, vẽ sơ đồ tư duy. Những bài kiểm tra chung toàn khối được nhóm thống nhất, bàn bạc kỹ trước khi ra đề để có thể đạt hiệu quả cao nhất. Và việc đổi mới kiểm tra đánh giá luôn là một việc làm liên tục và thực sự cần thiết.

Lần cập nhật cuối lúc Thứ hai, 11 Tháng 2 2013 19:58
 

Thêm bình luận


Mã an ninh
Làm tươi

ĐÁNH GIÁ - NHẬN ĐỊNH

Cong_thong_tin_tuyen_sinh

Thong_tin_tuyen_sinh

Huong_nghiep

De_thi-Dap_an_DH-CD

Tu_dien_Anh-Viet

Thi_thu_Dai_hoc

ĐỒNG HỒ

THỐNG KÊ

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay81
mod_vvisit_counterHôm qua237
mod_vvisit_counterTuần này81
mod_vvisit_counterTháng này4425
mod_vvisit_counterTất cả1127402

Online: 5
Hôm nay: 19/08/2019

LIÊN KẾT WEBSITE


Bạn đang ở: Home Nghiên cứu khoa học Hội thảo dạy-học Văn(tiếp)